Czy zwrot pieniędzy jest z prowizją? Wyjaśniamy zasady
Tak. Przy wcześniejszej spłacie kredytu konsumenckiego możesz żądać proporcjonalnego zwrotu prowizji i innych kosztów kredytu. Nie jest to uznaniowa decyzja banku. Zwrot obejmuje część odpowiadającą okresowi, o który skrócono umowę, a nie automatycznie całą pobraną prowizję.
Na jakiej podstawie należy się zwrot prowizji?
Podstawą roszczenia jest art. 49 Ustawy o kredycie konsumenckim. Zgodnie z tym przepisem wcześniejsza spłata zobowiązania powinna obniżyć całkowity koszt kredytu. Obniżka dotyczy kosztów związanych z umową, także tych pobranych jednorazowo przy jej zawarciu.
Znaczenie tego przepisu doprecyzował wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 11 września 2019 r. w sprawie TSUE C-383/18. Trybunał uznał, że obniżenie kosztów może obejmować między innymi prowizję, opłaty przygotowawcze i koszty ubezpieczenia, jeżeli zostały naliczone w związku z kredytem.
Bank nie powinien odmawiać zwrotu tylko dlatego, że prowizja została pobrana jednorazowo na początku umowy. W praktyce takie odmowy nadal się zdarzają. Argument, że prowizja jest kosztem „stałym”, nie wyłącza automatycznie obowiązku proporcjonalnego rozliczenia kredytu.
Kto może ubiegać się o zwrot?
Prawo do zwrotu dotyczy przede wszystkim osoby, która spełnia łącznie następujące warunki:
- Kredyt ma charakter konsumencki i został zaciągnięty przez osobę prywatną.
- Zobowiązanie zostało spłacone w całości przed terminem wskazanym w umowie.
- Cel kredytu nie był związany z działalnością gospodarczą ani zawodową.
- Umowa mieści się w zakresie zastosowania Ustawy o kredycie konsumenckim.
W praktyce podobne zasady mogą dotyczyć także kredytu spłaconego w ramach konsolidacji. Znaczenie ma wtedy to, że wcześniejsze zobowiązanie zostało zamknięte przed pierwotnym terminem, a nie sposób, w jaki doszło do spłaty.
Jakie koszty mogą podlegać zwrotowi?
Rozliczenie zależy od treści umowy i rodzaju pobranych opłat. Najczęściej analizuje się następujące elementy:
| Typ kosztu | Czy podlega zwrotowi? | Uwagi |
|---|---|---|
| Prowizja | Tak, proporcjonalnie | Dotyczy także prowizji pobranej jednorazowo, jeżeli była kosztem kredytu. |
| Odsetki za niewykorzystany okres | Tak | Po wcześniejszej spłacie bank nie powinien pobierać odsetek za okres, w którym kredyt już nie obowiązuje. |
| Ubezpieczenie | Może podlegać zwrotowi | Znaczenie ma sposób powiązania ubezpieczenia z kredytem i okres, którego dotyczyła ochrona. |
| Opłaty przygotowawcze i administracyjne | Mogą podlegać zwrotowi | Ocenia się je w ramach całkowitego kosztu kredytu oraz konkretnej umowy. |
Zwrot jest obliczany proporcjonalnie. Przykładowo, gdy umowa miała trwać 24 miesiące, a kredyt został spłacony po 12 miesiącach, część kosztów przypadająca na niewykorzystaną połowę okresu może podlegać zwrotowi. Ostateczna kwota zależy od zapisów umowy i sposobu rozliczenia poszczególnych opłat.
Jak odzyskać pieniądze od banku?
Najpierw złóż do banku pisemny wniosek o rozliczenie kosztów po wcześniejszej spłacie. W piśmie podaj dane kredytobiorcy, numer i datę umowy, datę wcześniejszej spłaty, numer rachunku oraz żądanie wypłaty proporcjonalnej części kosztów. Dołącz, jeśli ją masz, informację lub zaświadczenie potwierdzające całkowitą spłatę kredytu.
W uzasadnieniu możesz powołać się na art. 49 Ustawy o kredycie konsumenckim oraz wyrok TSUE C-383/18. Warto zachować kopię pisma i dowód jego doręczenia. Jeżeli bank odmówi albo nie odpowie, kolejnym krokiem może być reklamacja, a następnie zwrócenie się do Rzecznika Finansowego lub dochodzenie roszczenia na drodze sądowej.
Przy składaniu wniosku zwróć uwagę na te elementy:
- Dołącz dokument potwierdzający wcześniejszą spłatę, jeśli bank go wydał.
- Wskaż konkretną umowę i wszystkie koszty, których dotyczy żądanie.
- Zażądaj pisemnego uzasadnienia, jeżeli bank odmówi wypłaty.
- Nie rezygnuj automatycznie po pierwszej odmowie, ponieważ stanowisko banku można zakwestionować.
Ostrzeżenie: bank może twierdzić, że prowizja była kosztem jednorazowym i nie zależała od długości kredytu. Taka argumentacja była przedmiotem sporów, ale sama odmowa nie przesądza o braku prawa do zwrotu. Przed podjęciem dalszych kroków sprawdź umowę, wyliczenie banku i dokumenty potwierdzające spłatę.
Roszczenie możesz dochodzić samodzielnie. Na rynku działają też firmy i kancelarie, które analizują dokumenty lub prowadzą sprawę za klienta, lecz ich usługi mogą wiązać się z prowizją albo innym wynagrodzeniem. Warto porównać ten koszt z kwotą, której zwrotu żądasz.
Wcześniejsza spłata kredytu konsumenckiego daje podstawę do proporcjonalnego rozliczenia kosztów. Bank powinien zwrócić część prowizji przypadającą na niewykorzystany okres umowy, nawet jeśli pobrał ją jednorazowo na początku.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej, finansowej ani podatkowej. W razie sporu o znaczną kwotę skonsultuj dokumenty z prawnikiem lub Rzecznikiem Finansowym.
