Płatności gotówką – do jakiej kwoty można płacić?
W 2026 roku płatności gotówką między przedsiębiorcami mogą wynosić do 15 000 zł brutto w ramach jednej transakcji. Po przekroczeniu tej kwoty rozliczenie powinno odbyć się za pośrednictwem rachunku płatniczego. Konsumentów nie obejmuje obecnie ustawowy limit płatności gotówkowych.
Jaki jest limit płatności gotówką?
Limit wynika z art. 19 ustawy Prawo przedsiębiorców i dotyczy transakcji związanych z działalnością gospodarczą, zawieranych między przedsiębiorcami. Próg 15 000 zł brutto odnosi się do jednorazowej wartości całej transakcji, a nie do pojedynczej faktury, raty ani wpłaty.
Jeżeli umowa między firmami przewiduje dostawę towarów lub świadczenie usług o wartości przekraczającej ten próg, przedsiębiorca powinien zapłacić bezgotówkowo, na przykład przelewem z rachunku bankowego. Rachunkiem płatniczym może być także rachunek w SKOK lub inny instrument pozwalający na elektroniczne rozliczenie.
Podział należności na kilka mniejszych płatności nie zmienia wartości transakcji. Przykładowo, zakup za 18 000 zł brutto nie stanie się transakcją poniżej limitu tylko dlatego, że płatność podzielono na trzy części po 6000 zł.
Kogo obowiązuje limit 15 000 zł?
| Typ transakcji | Obowiązuje limit 15 tys. zł? | Uwagi |
|---|---|---|
| Przedsiębiorca – przedsiębiorca (B2B) | Tak | Po przekroczeniu limitu płatność powinna zostać wykonana za pośrednictwem rachunku płatniczego. |
| Przedsiębiorca – konsument (B2C) | Nie | Osoba prywatna może zapłacić przedsiębiorcy gotówką także powyżej 15 000 zł. |
| Osoba prywatna – osoba prywatna | Nie | Ustawowy limit z Prawa przedsiębiorców nie dotyczy transakcji niezwiązanych z działalnością gospodarczą. |
Limit obejmuje między innymi jednoosobowe działalności gospodarcze, spółki handlowe oraz inne podmioty mające status przedsiębiorcy. O tym, czy ograniczenie ma zastosowanie, decyduje przede wszystkim status stron i związek transakcji z działalnością gospodarczą.
Jak ustala się wartość transakcji?
Jednorazowa wartość transakcji to cała kwota zobowiązania wynikającego z odpłatnej dostawy towaru albo odpłatnego świadczenia usługi. Nie decyduje liczba faktur, przelewów ani terminów płatności. Znaczenie ma wartość określona w umowie zawartej między przedsiębiorcami.
W przypadku waluty obcej wartość należy przeliczyć na złote według kursu NBP z dnia roboczego poprzedzającego dzień dokonania transakcji. Jeżeli wynik przekracza równowartość 15 000 zł, rozliczenie powinno nastąpić bezgotówkowo.
Ograniczenie dotyczy zobowiązań regulowanych pieniężnie. Inne sposoby rozliczenia wzajemnych należności, takie jak kompensata, mogą podlegać odrębnym zasadom. Przy płatności powyżej 15 000 zł na rachunek czynnego podatnika VAT przedsiębiorca powinien także sprawdzić rachunek kontrahenta na białej liście podatników VAT.
Co grozi za przekroczenie limitu?
Najważniejsza konsekwencja dotyczy podatku dochodowego. Jeżeli przedsiębiorca zapłaci gotówką za transakcję przekraczającą limit, nie może zaliczyć takiego wydatku do kosztów uzyskania przychodu w PIT albo CIT.
Wyłączenie obejmuje całą wartość transakcji, a nie tylko kwotę przekraczającą 15 000 zł. W praktyce nie można więc rozliczyć pierwszych 15 000 zł jako kosztu, a pominąć wyłącznie nadwyżkę.
W razie naruszenia przedsiębiorca powinien odpowiednio skorygować rozliczenie podatkowe. Skutki mogą obejmować między innymi:
- utratę prawa do ujęcia całego wydatku w kosztach uzyskania przychodu;
- zwiększenie dochodu podlegającego opodatkowaniu;
- konieczność korekty wcześniejszego rozliczenia;
- ryzyko sporu z organem podatkowym co do prawidłowego rozliczenia transakcji.
Jeżeli nie ma pewności, czy dana płatność podlega limitowi, warto przeanalizować umowę, status obu stron i sposób rozliczenia z księgowym lub doradcą podatkowym. W sprawie indywidualnego stanu faktycznego można również wystąpić o interpretację indywidualną.
Czy limit płatności gotówką zmieni się od 2027 roku?
Rozporządzenie UE 2024/1624 przewiduje od 10 lipca 2027 roku unijny limit płatności gotówkowych wynoszący 10 000 euro. Ma on obejmować szerszy zakres transakcji, w tym relacje między przedsiębiorcami a konsumentami. Państwa członkowskie mogą ustanowić niższe limity.
Wprowadzenie unijnych zasad wymaga dostosowania krajowych regulacji. Dlatego na obecnym etapie nie należy traktować przyszłego limitu jako zastępującego już dziś polski próg 15 000 zł.
Notka ekspercka: do czasu wejścia nowych regulacji i ich zastosowania w polskim porządku prawnym w transakcjach B2B obowiązuje limit 15 000 zł brutto, natomiast konsumentów nie wiąże ustawowy limit płatności gotówkowych.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej ani podatkowej. W przypadku nietypowej transakcji skonsultuj jej rozliczenie z doradcą podatkowym lub wystąp o interpretację indywidualną.
