Do jakiej kwoty można płacić gotówką w Polsce?
W 2026 r. limit płatności gotówką w Polsce wynosi 15 000 zł brutto, ale dotyczy wyłącznie transakcji między przedsiębiorcami. Konsumenci mogą płacić gotówką bez ustawowego limitu, także przy zakupach od firmy.
Jaki jest limit płatności gotówką w 2026 roku?
Próg 15 000 zł wynika z art. 19 ustawy Prawo przedsiębiorców. Jeżeli transakcja jest związana z działalnością gospodarczą, a jej stronami są przedsiębiorcy, płatność przekraczająca tę kwotę musi zostać wykonana za pośrednictwem rachunku płatniczego, na przykład przelewem.
Limit dotyczy wartości całej transakcji, a nie pojedynczej wpłaty. Kwota 15 000 zł jest wartością brutto. Przy transakcjach w walucie obcej trzeba sprawdzić jej równowartość w złotych według właściwego kursu NBP.
Jak zasada działa między przedsiębiorcami?
Przepisy obejmują rozliczenia związane z odpłatną dostawą towarów lub świadczeniem usług. Znaczenie ma cała wartość wierzytelności lub zobowiązania wynikająca z umowy, niezależnie od liczby faktur, rat, zaliczek czy częściowych wpłat.
Przykładowo, gdy umowa między firmami opiewa na 20 000 zł, nie można zapłacić 10 000 zł gotówką i pozostałej części w kolejnej wpłacie gotówkowej. Nie można też obejść przepisu przez podział jednej płatności na kilka mniejszych faktur, jeżeli dotyczą one tej samej transakcji.
Limit stosuje się między innymi do:
- jednoosobowych działalności gospodarczych wpisanych do CEIDG
- spółek handlowych i innych podmiotów wpisanych do rejestru przedsiębiorców KRS
- wspólników spółki cywilnej
- oddziałów przedsiębiorców prowadzących działalność w Polsce
- transakcji polskiego przedsiębiorcy z przedsiębiorcą zagranicznym, także w określonych sytuacjach transgranicznych
Jeżeli przedsiębiorca zapłaci za transakcję powyżej limitu gotówką, wydatek nie może zostać zaliczony do kosztów uzyskania przychodu w PIT lub CIT. Wyłączeniu podlega cała kwota zapłacona z pominięciem rachunku płatniczego, a nie tylko nadwyżka ponad 15 000 zł.
Czy konsument może zapłacić firmie więcej niż 15 000 zł gotówką?
Tak. W 2026 r. w Polsce nie ma ustawowego limitu płatności gotówką w relacji przedsiębiorca–konsument. Osoba fizyczna może zapłacić gotówką za towar lub usługę niezależnie od wartości transakcji. Ta sama zasada dotyczy transakcji między osobami prywatnymi.
Brak limitu ustawowego nie oznacza jednak, że każdy sprzedawca musi przyjąć gotówkę w każdej sytuacji. Ograniczenie może wynikać z charakteru sprzedaży albo z warunków zawartej umowy. Dotyczy to między innymi sprzedaży internetowej, punktów samoobsługowych i niektórych imprez masowych, gdy sprzedawca lub organizator nie zapewnia obsługi gotówkowej.
Przedsiębiorca ewidencjonujący sprzedaż na kasie fiskalnej powinien również zapewnić klientom przynajmniej jedną możliwość zapłaty bez użycia gotówki, na przykład kartą, BLIK-iem albo przelewem.
Co zmieni się od lipca 2027 roku?
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1624 przewiduje od 10 lipca 2027 r. limit 10 000 euro dla płatności gotówkowych w całej Unii Europejskiej. Zasada ma obejmować zarówno transakcje między przedsiębiorcami, jak i płatności przedsiębiorców przyjmowane od konsumentów.
| Okres | Limit dla firm B2B | Limit dla konsumentów B2C |
|---|---|---|
| 2026 r. w Polsce | 15 000 zł brutto | Brak ustawowego limitu |
| Od 10 lipca 2027 r. – regulacja unijna | 10 000 euro | 10 000 euro |
Limit unijny będzie wyrażony w euro, więc jego odpowiednik w złotych będzie zależał od zasad przeliczania przyjętych dla danej transakcji. Państwa członkowskie mogą wprowadzać rozwiązania bardziej restrykcyjne, dlatego przed zawarciem większej transakcji trzeba będzie sprawdzić także polskie przepisy wykonawcze.
O czym powinien pamiętać przedsiębiorca?
Przy większych rozliczeniach warto ustalić formę płatności jeszcze przed podpisaniem umowy. Szczególnej uwagi wymagają transakcje w walutach obcych. Ich wartość należy przeliczyć na złote według średniego kursu NBP z dnia roboczego poprzedzającego dzień dokonania transakcji, zgodnie z zasadami stosowanymi do oceny limitu.
Przed przelewem na rachunek kontrahenta będącego czynnym podatnikiem VAT przedsiębiorca powinien sprawdzić numer konta na białej liście podatników VAT. Taka weryfikacja nie zastępuje kontroli limitu gotówkowego, ale pomaga prawidłowo udokumentować rozliczenie i ograniczyć ryzyko podatkowe.
Nota ekspercka: jeżeli nie jest jasne, czy kilka zamówień, faktur lub płatności należy uznać za jedną transakcję, decydujące znaczenie ma treść umowy i gospodarczy charakter rozliczenia. Przy złożonych umowach, transakcjach walutowych lub rozliczeniach międzynarodowych warto skonsultować dokumentację z księgowym albo wystąpić o indywidualną interpretację podatkową.
Dla konsumenta w 2026 r. odpowiedź pozostaje prosta – może zapłacić gotówką dowolną kwotę, o ile sprzedawca oferuje taką formę płatności. Przedsiębiorca musi natomiast pamiętać, że przy transakcji B2B powyżej 15 000 zł gotówka może pozbawić go prawa do ujęcia całego wydatku w kosztach podatkowych.
Artykuł nie stanowi porady finansowej ani prawnej. W przypadku nietypowych transakcji lub wątpliwości dotyczących rozliczeń skonsultuj się z doradcą podatkowym.
